Back
कच्छ के रण में लाखों फ्लेमिंगो: संरक्षण प्रयासों से बढ़ रही संख्या
RTRAJENDRA THACKER
Nov 30, 2025 17:16:04
Sadhara, Gujarat
કચ્છના કુડાના રણમાં લાખો સુરખાબનું અવતરણ,-amaraપરના નયનરમ્ય નજારો સર્જાયો ડ્રોન વિડિઓ આવ્યો સામે-રાં લાખે જીા જોના તરીકે ઉપનામ પામેલા સુરખાબ પક્ષીઓ કચ્છના રણ પ્રદેશમાં શિયાળો માણતા હોય છે. ખાસ કરીને લગભગ એક લાખથી પણ વધુની સંખ્યામાં રૂપકડા ફ્લેમિંગો રાપર તાલુકાના કુડા પાસેના મોટા રણમાં શોભાયમાન બન્યા છે. ખડીરના અમરાપરથી લોદ્રાણી તરફ જતા સેકન્ડ રોડ ટુ હેવન માર્ગ વચ્ચે હાલ સુરખાબનો જમાવડો જોવા મળી રહ્યો છે. આગામી સમયમાં આ સંખ્યા ત્રણ લાખને પાર કરી જવાની શક્યતા છે.
ખડીરથી સાતલપુર તરફના બીજા રણ ટુ હેવન જેવા मार्ग નજીકના રણ વિસ્તારમાં હાલ સુરખաբ વસાહત જોવા મળી રહી છે. પોતાની જન્મભૂમિ ઉપર શિયાળો માણી ઉનાળા દરમિયાન દેશ વિદેશમાં ફેલાઈ જતા સુરખાબ પક્ષીઓ ખડીર બેટના અમરાપરથી લોદ્રાણી જાગીર વચ્ચેના વિસ્તારમાં શોભી રહ્યા છે. આશરે સાડા લાખ જેટલા સુરખાબ અને કુંજ પક્ષીઓની હાજરી આ સ્થળે જોવા મળી રહી છે. નયનરમ્ય નજારો માણવા અહિંથી પસાર થતા લોકો ઘડીભર માટે રોકાઈ જતા હોવાનું પ્રવાસી સતાજી સમાં એ જણાવ્યું હતું. ઉલ્લેખનીય છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કચ્છમાં સુરખાબની હાજરી અભૂતપૂર્વ પ્રમાણમાં વધી રહી હોવાનું નોંધાયું છે.
આ અંગે પૂર્વ કચ્છ વન વિભાગનાં મુખ્ય અધિકારી આયુષ વર્માે જણાવ્યું હતું કે કચ્છના નાના અને મોટા રણ નો વિસ્તાર ગ્રેટર અને લેસર ફ્લેમિનગો માટે વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. તેમની જરૂરી જનસંખ્યા પ્રકાર સામાન્ય રીતે વૃદ્ધિ નોંધાઈ રહી છે, આ માટે વન વિભાગ દ્વારા ખાસ પહેલ કરવામાં આવી છે. કચ્છનો આ વિસ્તાર સેન્ટ્રલ એશિયન ફ્લાય વે જે આપણા માઈગ્રેટિવ બર્ડ માટે પેસેજ રૂટ હોય તેમનું રોકાણ સ્થાન છે. કચ્છનું મોટું રણ તેમજ અમુક અંશે નાનુ રણ પણ વન વિભાગના સેંચ્યુરી વિસ્તારમાં આવતો હોય તેમના રૂટના રોકાણ સ્થળોએ વન વિભાગ દ્વારા 2019થી ખાસ પહેલ હાથ ધરવામાં આવી છે. જેમાં સુરખાબ પક્ષીઓનામોટા પ્રજનન માટે રણ માં ખાસ સી આકારમાં ડેઝર્ટ પોઇન્ટ અને લીનીયર પ્લેટફોર્મ ઉભા કરવામાં આવ્યા છે, જે માટીના પાળા હોય. વન વિભાગ દ્વારા આવા પ્લેટફોર્મ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. બન્ને સુરખાબ પક્ષીઓ પ્રજનન ક્રિયા કચ્છના રણમાં કરતા આવ્યા છે. તેમના આકાશી વિચરણમાં કચ્છના રણ વિસ્તાર માર્ગો સમાવેશિત છે. ત્યારે તેમના પડાવ દરમિયાન પક્ષીઓ માટેના અનુરૂપ બનાવાયેલા પ્લેટફોર્મ ફાયદો આપે છે. આ પ્લેટફોર્મ ના કારણે તેમના પાળાનું ધોવાણ ખૂબ ઘટી ગયું છે. જેમાં સુરખાબના પક્ષીઓના ઈંડાઓ સલામત રહે છે. નવા પક્ષીઓની જન્મની પ્રક્રિયા વધી છે. આ વિસ્તારે આજે પાંચ વર્ષ પહેલાં લગભગ એકથી સવા લાખ સુરખાબ નોંધવામાં આવતા આંકડો গত વર્ષે 3 થી 4 લાખ સુધી પહોંચ્યો હતો. જે આ વર્ષમાં પણ નોંધાય તેવી પુરી સંભાવના છે. સુરખાબ અને દરેક વન્ય પ્રાણીઓની સલામતી માટે ખાસ તકેદારી લેવામાં આવતી રહે તો આ વિસ્તારના વન કર્મીઓ દ્વારા અધિકારીઓની રાહબરી હેઠળ સતત પેટ્રોલીંગ પણ કરવામાં આવતું રહેશે.
સુરખાબ, જેને બ્રાહ્મણી અથવા ભગવી બતક પણ કહે છે, શિયાળામાં ભારત અને ગુજરાતમાં દેખાતું એક સ્થળાંતર કરતું સુંદર જળચર પક્ષી છે. એનાટિડે કુટુંબમાં આવતું આ પક્ષી 58–70 સેમી લંબાઈ અને 110–135 સેમી પાંખવિસ્તાર ધરાવે છે. તેના પીંછા ભગવા રંગના હોય છે જ્યારે માથું આછું સફેદી ધારાવાળા ભગવા રંગનું હોય છે. પૂંછડી અને પાંખોના ઉડતા પીંછા કાળા અને પાંખના આવરણ સફેદ હોય છે.
આ પક્ષી તળાવો, નદીઓ અને જળાશયોમાં રહે છે. નર–imatorા લાંબા સમયમાં જોડે રહે છે. માલો સામાન્ય રીતે પાણીથી દૂર ગુફામાં, વૃક્ષનાં ખાડામાં કે ખડકની તિરાડમાં બને છે. એક દિવસે સરેરાશ 8 ઈંડા મૂકે માદા તેને આઠ અઠવાડિયા ઉછેરે છે. બચ્ચાઓ જન્મ પછી લગભગ આઠ અઠવાડિયામાં સ્વતંત્ર બની જાય છે.
મધ્ય અને પૂર્વ આફીમાં તેની વસ્તી સ્થિર કે વધતી જઈ રહી છે જ્યારે યુરોપમાં ઘટાડો જોવા મળે છે. વિશાળ વ્યાપ અને સારી સંખ્યાથી IUCN દ્વારા તેનું સંરક્ષણ સ્તર “Least Concern” નક્કી થયું છે.
0
Report
For breaking news and live news updates, like us on Facebook or follow us on Twitter and YouTube . Read more on Latest News on Pinewz.com
Advertisement
PDPRASHANT DHIVRE
FollowNov 30, 2025 15:45:20168
Report
AKArpan Kaydawala
FollowNov 30, 2025 15:00:12394
Report
SVSANDEEP VASAVA
FollowNov 30, 2025 13:36:17181
Report
DRDarshal Raval
FollowNov 30, 2025 12:31:25146
Report
DRDarshal Raval
FollowNov 30, 2025 12:16:28114
Report
DRDarshal Raval
FollowNov 30, 2025 11:21:15140
Report
AKArpan Kaydawala
FollowNov 30, 2025 11:06:13160
Report
PDPRASHANT DHIVRE
FollowNov 30, 2025 11:05:48171
Report
URUday Ranjan
FollowNov 30, 2025 11:05:32154
Report
BPBurhan pathan
FollowNov 30, 2025 11:04:50201
Report
BPBurhan pathan
FollowNov 30, 2025 11:04:34220
Report
CJChirag Joshi
FollowNov 30, 2025 08:31:2177
Report
PDPRASHANT DHIVRE
FollowNov 30, 2025 08:30:49179
Report
URUday Ranjan
FollowNov 30, 2025 08:30:27177
Report