એન્કર: આદિવાસી સમાજની પરંપુઆઓ અને પ્રથાઓ હંમેશા આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહી છે. આવી જ એક અનોખી પરંપરા એટલે દાહોદ જિલ્લાનો સુપ્રસિદ્ધ ‘ગોળ ગધેડાનો મેળો’. હોળી બાદ યોજાતા આ મેળામાં આદિવાસી સમાજ પોતાની સંસ્કૃતિ અને રીતિ-રિવાજોને જીવંત રાખવા મોટી સંખ્યામાં ઉમટી પડે છે. વીઓ 1: દાહોદ જિલ્લાના ગરબાડા તાલુકાનો જેસાવાડા ગામે હોળી પછીના પાંચમા, સાતમા કે બારમા દિવસે આ પરંપરાગત મેળો ભરાય છે. આસપાસના ગામોમાંથી હજારોની સંખ્યામાં આદિવાસી ભાઈ-બહેનો ઢોલ, શરણાઈ અને થાળીના તાલે નાચતા-ગાતા મેળામાં પહોંચે છે. મેળાની શરૂઆતમાં ગામના ચોકમાં સીમળાના લાકડાનો ઊંચો થાંભલો ઊભો કરી તેની ટોચ પર ગોળની પોટલી બાંધવામાં આવે છે. વીઓ 2: પ્રાચીન સમયમાં આ પરંપરા એક સ્વયંવર જેવી હતી, જેમાં સોટીઓનો માર સહન કરીને ગોળ ઉતારનાર યુવાનને મનગમતી યુવતી સાથે લગ્ન કરવાની છૂટ મળતી. છતાં, આધુનિક સમયમાં બદલાવ આવતા posled ૧૦૦ વર્ષથી આ સ્વયંવર પ્રથા બંધ કરવામાં આવી છે. હવે માત્ર પરંપરા જાળવવા માટે આ મેળો યોજાય છે અને વિજેતા યુવાનને પંચ દ્વારા ઇનામ આપવામાં આવે છે. બાઈટ ૧: ચંદ્રાભાણસિંહ કટારા (સારપંચ જેસાવડા/ મેળા આયોજક) વીઓ 3: મેદાનની વચ્ચે ૨૦ થી ૨૫ ફૂટ ઊંચો થાંભલો ઉભો કરવામાં આવે છે. જેની આસપાસ કુવારી યુવતીઓ હાથમાં વાંસની સોટીઓ લઈને રખેવાળી કરે છે. જ્યારે યુવકો આ થાંભલા પર ચડવાનો પ્રયાસ કરે ત્યારે યુવતીઓ સોટીઓથી માર મારે છે. આ મારમાંથી બચીને જે હિંમતવાન યુવાન ટોચ સુધી પહોંચીને ગોળની પોટલી ઉતારે છે. તેને વિજેતા જાહેર કરવામાં આવે છે. બાઈટ ૨: વિશાલ કટારા (વિજેતા યુવક) વીઓ 4: કહેવાય છે કે આ ગોળ મેળવવા માટે યુવાઓ ગધેડા જેવો આકરો માર સહન કરવો પડે છે. તેથી જ લોકબોલીમાં આ મેળાને “ગોળ ગધેડાનો મેળો” કહેવાશે. આ წელს પણ ચુસ્ત પોલીસ બંદોબસ્ત વચ્ચે હજારોની મેદનીમાં જેસાવાડા ખાતે આ પરંપરાગત મેળો રંગેચંગે ઉજવાયો હતો. બાઈટ ૩: વીજય કટારા (આગેવાન) વીઓ 5: દૂરમાં-સુદ્દૂરના ગામોમાંથી આવેલા લોકો પરંપરાગત પહેરવેશમાં સજ્જ થઈને મેળામાં મહાલયા હતા. આ અનોખી પરંપરાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યો છે કે આધુનિક યુગમાં પણ આદિવાસી સમાજ પોતાની અમૂલ્ય સંસ્કૃતિ અને વિરાસતને ગૌરવભેર સાચવી રહ્યો છે.